Eksploatacja monitoringu wizyjnego w świetle prawa

Monitoring wizyjny od lat stanowi jeden z podstawowych filarów technicznych systemów ochrony, jednak jego rola we współczesnych instalacjach wykracza daleko poza prostą obserwację obrazu. Rozwój technologii CCTV, integracja z innymi systemami bezpieczeństwa, a także rosnące wymagania prawne sprawiają, że projektowanie oraz eksploatacja monitoringu wymagają dziś zarówno wiedzy inżynierskiej, jak i świadomości regulacyjnej. Poniższy wpis przedstawia monitoring wizyjny w ujęciu systemowym – jako narzędzie bezpieczeństwa, element infrastruktury technicznej, ale również obszar podlegający ścisłym zasadom ochrony danych osobowych. Przeczytaj, aby poznać najważniejsze regulacje i zasady projektowe!

Spis treści

• Monitoring wizyjny – rodzaje i zalety
• System monitoringu wizyjnego a bezpieczeństwo obiektu
• Monitoring wizyjny a ochrona danych osobowych – aspekty prawne
  • Zasady przetwarzania danych osobowych zgodnie z RODO
  • CCTV w miejscu pracy – co na to KP?
  • Najczęstsze naruszenia wg UODO
• Prawidłowe ustawianie monitoringu wizyjnego – zasady
• Podsumowanie – monitoring wizyjny jako narzędzie

Monitoring wizyjny – rodzaje i zalety

Systemy monitoringu wizyjnego (CCTV) klasyfikuje się według zastosowanej technologii transmisji, funkcjonalności i warunków eksploatacji. W praktyce wyróżniamy warianty analogowe oraz cyfrowe systemy IP. Te drugie umożliwiają transmisję obrazu w sieciach teleinformatycznych, zdalny dostęp do danych, a także integrację z innymi systemami bezpieczeństwa. Ze względu na konstrukcję stosuje się kamery stałopozycyjne oraz obrotowe (PTZ), a coraz częściej również urządzenia wyposażone w funkcje analizy obrazu (VCA). Zastosowanie monitoringu wizyjnego pozwala na ciągły nadzór nad obiektem, skrócenie czasu reakcji na incydenty, jak również retrospektywną analizę zdarzeń. Wysoka skalowalność i możliwość rozbudowy systemu sprawiają, że CCTV stanowi efektywne narzędzie ochrony.

System monitoringu wizyjnego a bezpieczeństwo obiektu

Monitoring wizyjny pełni zarówno funkcję prewencyjną, jak i operacyjną. Sama obecność kamer działa bowiem odstraszająco na potencjalnych sprawców, ograniczając ryzyko wystąpienia incydentów. Jednocześnie system zapewnia bieżące wykrywanie zdarzeń i naruszeń w czasie rzeczywistym, a zarejestrowany materiał wideo może stanowić wiarygodny materiał dowodowy w postępowaniach wyjaśniających.

Ponadto monitoring wizyjny coraz częściej funkcjonuje jako część zintegrowanego środowiska bezpieczeństwa, współpracując z systemami sygnalizacji włamania i napadu (SSWiN), kontrolą dostępu czy platformami integracyjnymi PSIM. Takie podejście pozwala na skuteczną ochronę obiektów oraz ich stref krytycznych, zwiększając szybkość reakcji, a także poziom kontroli nad sytuacją.

Monitoring wizyjny a ochrona danych osobowych – aspekty prawne

Stosowanie monitoringu wizyjnego regulują w szczególności następujące akty prawne:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO) – reguluje ono zasady przetwarzania danych osobowych, w tym wizerunku utrwalonego przez systemy CCTV; określa obowiązki administratora danych, takie jak legalność przetwarzania, minimalizacja danych, obowiązek informacyjny, bezpieczeństwo danych oraz prawa osób, których informacje dotyczą.

• Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych – uzupełnia przepisy RODO w polskim porządku prawnym oraz określa kompetencje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

• Kodeks pracy (art. 22² oraz 22³) – reguluje stosowanie monitoringu wizyjnego i sprawdzanie poczty elektronicznej w miejscu pracy, wskazując cele, ograniczenia, a także obowiązki informacyjne pracodawcy.

Zasady przetwarzania danych osobowych zgodnie z RODO

Monitoring wizyjny podlega przepisom o ochronie danych osobowych wówczas, gdy umożliwia identyfikację osoby fizycznej. Administratorem tych informacji staje się podmiot, który decyduje o celach i sposobach przetwarzania nagrań. Na tej organizacji bądź osobie spoczywa obowiązek wykazania zgodności przetwarzania z zasadami RODO, w tym regułą minimalizacji, ograniczenia celu oraz adekwatnego zabezpieczenia danych.

Zakres obserwacji powinien być zatem ograniczony wyłącznie do obszarów niezbędnych do realizacji celu bezpieczeństwa, a osoby objęte monitoringiem muszą zostać o nim w sposób jednoznaczny poinformowane. Okres przechowywania nagrań powinien być ograniczony do minimum, co do zasady nie dłużej niż 3 miesiące, chyba że materiał stanowi dowód w postępowaniu.

Najczęstsze naruszenia wg UODO

Analiza decyzji oraz wystąpień Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) wskazuje na powtarzające się nieprawidłowości związane ze stosowaniem monitoringu wizyjnego. Do najczęściej identyfikowanych naruszeń należą:

• brak jasno określonego i udokumentowanego celu stosowania monitoringu, co skutkuje przetwarzaniem danych osobowych bez właściwej podstawy prawnej,
• nadmierny zakres monitoringu obejmujący obszary nieadekwatne do celu, w tym przestrzeń publiczną lub miejsca szczególnie chronione,
• niewypełnienie obowiązku informacyjnego wobec osób objętych monitoringiem lub stosowanie nieczytelnych i niepełnych oznaczeń,
• zbyt długi okres przechowywania nagrań, nieuzasadniony rzeczywistą potrzebą bezpieczeństwa,
• brak odpowiednich zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych nagrań, prowadzący do ryzyka nieuprawnionego dostępu,
• stosowanie monitoringu w miejscu pracy z naruszeniem zasady proporcjonalności lub bez właściwego uregulowania w dokumentach wewnętrznych.

Z perspektywy organu nadzorczego znaczenie ma nie tylko sam fakt wdrożenia monitoringu, lecz także sposób jego zaprojektowania, udokumentowania oraz bieżącego nadzoru nad zgodnością z przepisami. Uwzględnienie powyższych obszarów ryzyka na etapie projektowym pozwala zatem ograniczyć możliwość naruszeń i konsekwencji pranych.

Prawidłowe ustawianie monitoringu wizyjnego – zasady

Prawidłowe ustawienie monitoringu wizyjnego wymaga dokładnego doboru lokalizacji kamer oraz ich pól widzenia w odniesieniu do chronionych stref czy przewidywanych scenariuszy zdarzeń. Na etapie projektowym ważne jest wyeliminowanie martwych stref, a także zjawisk prześwietlenia i niedoświetlenia obrazu, które mogą wynikać z niewłaściwego kąta obserwacji lub zmiennych warunków oświetleniowych. Z kolei dobór kamer powinien uwzględniać czułość przetwornika, zakres dynamiki (WDR) oraz charakterystykę obiektywu.

Istotne znaczenie ma też wysokość i kąt montażu urządzeń CCTV. Te czynniki wpływają na rozpoznawalność obiektów, a także odporność systemu na sabotaż. Projekt powinien dodatkowo uwzględniać ochronę prywatności osób trzecich, m.in. poprzez ograniczenie pola obserwacji lub zastosowanie masek prywatności. Ostateczna skuteczność monitoringu zależy zatem nie tylko od rozmieszczenia urządzeń, ale również od poprawnej konfiguracji systemu, obejmującej ustawienia obrazu, archiwizacji oraz integracji z innymi systemami bezpieczeństwa.

Podsumowanie – monitoring wizyjny jako narzędzie

Monitoring wizyjny jest skutecznym narzędziem bezpieczeństwa wyłącznie wtedy, gdy stanowi element przemyślanego i zgodnego z prawem systemu ochrony. O jego efektywności nie decyduje liczba zastosowanych kamer, lecz prawidłowa analiza zagrożeń, odpowiedni dobór technologii, poprawne rozmieszczenie urządzeń oraz właściwa konfiguracja systemu. Równie istotne jest uwzględnienie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności w zakresie ochrony danych osobowych i praw osób objętych monitoringiem. ntegracja CCTV z innymi systemami zabezpieczeń oraz regularna weryfikacja jego działania sprawiają, że monitoring przestaje być jedynie pasywnym zapisem obrazu, a staje się aktywnym elementem zarządzania bezpieczeństwem.

Jeżeli chcesz wdrożyć monitoring CCTV do swojego zakładu, skontaktuj się z ekspertami RCS Engineering. Zaprojektujemy dla Ciebie cały system.